System ubezpieczeń społecznych w Polsce przewiduje różne formy wsparcia dla przedsiębiorców, w tym ulgi w opłacaniu składek na ZUS. Jedną z częściej wykorzystywanych był Mały ZUS, zastąpiony przez Mały ZUS Plus. W ten sposób osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą przez określony czas płacić niższe składki, co pozwala obniżyć koszty działalności. Jakie są różnice między wspomnianymi ulgami i kto może z nich skorzystać? Poznaj najważniejsze zasady funkcjonowania Małego ZUS Plus.
Mały ZUS a Mały ZUS Plus – różnice, o których trzeba wiedzieć
Mały ZUS i Mały ZUS Plus to dwa różne rozwiązania, które miały na celu zmniejszenie wysokości składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorców. Chociaż cel jest podobny, to ulgi różnią się podstawą obliczeń i warunkami, które trzeba spełnić, aby z nich skorzystać.
Co to jest Mały ZUS? Funkcjonował od 2019 roku i był przeznaczony dla przedsiębiorców, którzy osiągnęli w poprzednim roku kalendarzowym przychód nieprzekraczający 30-krotności minimalnego wynagrodzenia. W tym przypadku składki były ustalane na podstawie przychodu firmy.
Mały ZUS został zastąpiony przez Mały ZUS Plus 1 lutego 2020 roku. Podstawowa różnica polega na tym, że wysokość składek jest uzależniona nie od przychodu, lecz od dochodu przedsiębiorcy. Nowy system pozwala na większą elastyczność i sprawiedliwe ustalanie składek.
Mały ZUS – najważniejsze informacje
Mały ZUS był dostępny dla przedsiębiorców, którzy spełniali następujące warunki:
- prowadzili działalność gospodarczą przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym,
- osiągnęli przychody poniżej określonego limitu (30-krotność minimalnego wynagrodzenia),
- nie wykonywali działalności na rzecz byłego pracodawcy, u którego byli zatrudnieni w poprzednim roku,
- nie rozliczali się w formie karty podatkowej oraz byli zwolnieni z VAT.
Ile wynosił Mały ZUS? Wysokość składek była obliczana na podstawie przychodu przedsiębiorcy. Obecnie obowiązuje tylko Mały ZUS Plus, w którym składki wylicza się na podstawie dochodu.
Przedsiębiorca mógł korzystać z Małego ZUS przez maksymalnie 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Po upływie tego czasu należało przejść na standardowe składki.
Ile wynosi Mały ZUS Plus?
Wysokość składek w ramach Małego ZUS Plus oblicza się według poniższego wzoru:
(dochód roczny/liczba dni prowadzenia działalności) × 30
Wynik należy zaokrąglić do pełnych groszy zgodnie z zasadami – w górę, jeśli końcówka wynosi 0,5 grosza lub więcej, a w dół, jeśli końcówka jest mniejsza niż 0,5 grosza. Pamiętaj, że jeśli w poprzednim roku kalendarzowym rozliczałeś się na podstawie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub w formie karty podatkowej (bez zwolnienia z VAT), należy podać połowę uzyskanych przychodów (mnożąc uzyskany przychód przez 0,5).
Podstawa wymiaru składek nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia (od 1 stycznia 2025 roku – 1 399,80 zł) i nie może przekraczać 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (odpowiednio 5 203,80 zł w 2025 roku).
Ile wynosi Mały ZUS Plus w końcowym rozrachunku? Oprócz wyżej wymienionych działań musisz jeszcze zaznaczyć, czy opłacasz składki chorobowe. Aby prawidłowo obliczyć wysokość składki w ramach Małego ZUS Plus, dobrze skorzystać z usług doświadczonego księgowego. Profesjonalne biuro księgowe wyliczy kwotę opłat na ZUS, dzięki czemu przedsiębiorcy mogą mieć pewność, że wszystkie rachunki są zgodne z obowiązującymi przepisami.
Komu przysługuje Mały ZUS Plus?
Z programu Mały ZUS Plus mogą skorzystać przedsiębiorcy, którzy:
- prowadzili działalność przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku,
- osiągnęli dochód nieprzekraczający 120 000 zł w roku poprzednim,
- nie wykonują działalności na rzecz byłego pracodawcy,
- nie rozliczają się w formie karty podatkowej ze zwolnieniem VAT,
- nie wykorzystali już 36 miesięcy Małego ZUS Plus w ciągu 60 miesięcy.
Istnieją też dodatkowe warunki, które ograniczają możliwość korzystania z Małego ZUS Plus. Nie możesz z niego skorzystać w następujących przypadkach:
- prowadzisz działalność gospodarczą dopiero od pierwszego roku i jest to Twój początek działalności,
- masz możliwość opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od obniżonej podstawy wymiaru, wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia,
- jesteś twórcą, artystą lub osobą wykonującą inny wolny zawód,
- byłeś wspólnikiem jawnej spółki, partnerskiej komandytowej i jednoosobowej spółki z o.o.,
- prowadziłeś szkołę publiczną lub niepubliczną, inną placówką oświatową, zespół szkół albo inną formą wychowania przedszkolnego.
Należy również podkreślić, że Mały ZUS Plus obejmuje jedynie składki na ubezpieczenia społeczne. Nie zmienia natomiast wysokości składki zdrowotnej, którą nadal musisz opłacać w pełnej kwocie, bez żadnych ulg czy obniżek.
Dobrą wiadomością jest to, że z Małego ZUS Plus możesz skorzystać nawet wtedy, gdy wcześniej korzystałeś z Ulgi na start oraz z preferencyjnych składek od niższej podstawy. Wyjątkiem jest sytuacja, w której sam zdecydujesz się zrezygnować z tego uprawnienia – wtedy nie będzie możliwe jego dalsze stosowanie.
Jak długo można korzystać z Małego ZUS Plus?
Możesz płacić obniżone składki na ubezpieczenia społeczne przez maksymalnie 36 miesięcy, ale ten czas jest liczony w ramach 60 kolejnych miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej. Co to oznacza w praktyce? W ciągu pięciu lat działalności możesz przez trzy lata opłacać składki w niższej wysokości, ale po wykorzystaniu tego limitu przez kolejne miesiące będziesz zobowiązany do opłacania standardowych składek.
Mały ZUS dla nowych firm
Nowi przedsiębiorcy nie mogą skorzystać z Małego ZUS Plus od razu po założeniu działalności. Najpierw mogą skorzystać z tzw. Ulgi na start (6 miesięcy bez składek na ubezpieczenia społeczne), a następnie przez 24 miesiące płacić składki preferencyjne (od 30% minimalnego wynagrodzenia). Dopiero po tym okresie można przejść na Mały ZUS Plus.
Mały ZUS Plus a zawieszenie działalności
Przedsiębiorca, który zawiesza działalność, przestaje podlegać obowiązkowi opłacania składek ZUS. Jeśli jednak wznawia działalność po zawieszeniu, okres korzystania z Małego ZUS Plus nie jest wydłużany – nadal obowiązuje limit 36 miesięcy.
Ponowne otwarcie działalności gospodarczej a Mały ZUS Plus
Jeśli po styczniu 2025 roku wznowisz działalność gospodarczą, którą prowadziłeś co najmniej przez 60 dni w 2024 roku i wówczas nie korzystałeś z Małego ZUS Plus, masz 7 dni od daty wznowienia na złożenie do ZUS formularza ZUS ZUA (zgłoszenie do ubezpieczeń lub zmiana danych ubezpieczonego). W taki sposób będziesz mógł skorzystać z Małego ZUS Plus, jeśli nadal spełniasz wszystkie warunki tej ulgi.
Jak zgłosić się do Małego ZUS Plus?
Jeśli w roku poprzednim prowadziłeś działalność gospodarczą, ale nie korzystałeś z Małego ZUS Plus i teraz spełniasz warunki do tej ulgi, musisz do 31 stycznia kolejnego roku zgłosić się do ZUS. Aby skorzystać z Małego ZUS Plus, należy złożyć odpowiednie dokumenty:
- ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z dotychczasowego ubezpieczenia. Jeśli do 31 grudnia podlegałeś ubezpieczeniom społecznym jako przedsiębiorca, ale nie korzystałeś z Małego ZUS Plus, musisz dokonać wyrejestrowania z kodem zaczynającym się od 05 10 lub 05 12. Natomiast jeśli 31 grudnia skończył się Twój 24-miesięczny okres opłacania składek od preferencyjnej podstawy, dokonaj wyrejestrowania z kodem zaczynającym się od 05 70 lub 05 72,
- ZUS ZUA/ZZA – ponowna rejestracja z kodem 05 90 (standardowe zgłoszenie do Małego ZUS Plus) lub 05 92 (dla osób z rentą z tytułu niezdolności do pracy).
Jeśli nie złożysz dokumentów w terminie (do 31 stycznia), stracisz możliwość skorzystania z Małego ZUS Plus przez cały rok. Wtedy będziesz mógł ubiegać się o ulgę dopiero w kolejnym roku, o ile nadal będziesz spełniać warunki.
Jeśli dopiero po 31 stycznia uzyskasz możliwość skorzystania z Małego ZUS Plus (np. po zakończeniu okresu opłacania preferencyjnych składek), masz 7 dni od momentu spełnienia warunków na dostarczenie odpowiednich dokumentów do ZUS. Należy wówczas przekazać:
- wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) – jeśli wcześniej prowadziłeś działalność, ale nie korzystałeś z Małego ZUS Plus. Wybierz odpowiedni kod ubezpieczenia,
- zgłoszenie do ubezpieczeń (ZUS ZUA lub ZUS ZZA) – w zależności od zakresu ubezpieczenia.
Co po zgłoszeniu do Małego ZUS Plus?
Jakie obowiązki musisz spełnić po zgłoszeniu do programu niższych składek? Konieczne jest przekazanie do ZUS informacje dotyczących:
- rocznego przychodu i dochodu,
- formy opodatkowania działalności,
- podstawy wymiaru składek.
Dane należy zawrzeć w deklaracji rozliczeniowej lub w imiennym raporcie miesięcznym (ZUS DRA cz. II lub ZUS RCA cz. II), składanym za styczeń danego roku albo za pierwszy miesiąc prowadzenia lub wznowienia działalności. Dodatkowo, jeśli ZUS zażąda dokumentów potwierdzających podane informacje, masz 14 dni od otrzymania wezwania na ich dostarczenie.
Brak przekazania wymaganych danych skutkuje tym, że ZUS naliczy składki od podstawy wynoszącej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za wszystkie miesiące danego roku.
Źródło tekstu: https://lexus.krakow.pl/poradnik/jednoosobowa-dzialalnosc-gospodarcza/maly-zus-i-maly-zus-plus/
